KÝ ỨC VỀ MỘT LÀNG QUÊ THƯỢNG NGA -TỔNG LẠI THẠCH - HÀ TĨNH

Thứ ba - 25/01/2011 22:07
KÝ ỨC VỀ MỘT LÀNG QUÊ THƯỢNG NGA -TỔNG LẠI THẠCH - HÀ TĨNH

KÝ ỨC VỀ MỘT LÀNG QUÊ THƯỢNG NGA -TỔNG LẠI THẠCH - HÀ TĨNH

Phần 1 : ký ức thời thơ ấu (từ năm 1951-1963)

Không nhớ được năm nào, chỉ nhớ lơ mơ vào một buổi sáng mùa hè, ông nội gọi dậy sớm rồi bảo : Hôm nay con tập đi chăn trâu cùng với chú Chung…

 Mơ hồ, ngây ngô, chú cho ngồi trên lưng trâu, lộc cộc, chậm rãi đi theo đường vào núi, hai bên đường có nhiều cây và bụi rậm, hương của hoa dại dọc đường toả thơm lừng, phía trước đồi trọc, xa xa là rừng xanh trùng điệp.

 Những ngày chập chững ngồi trên lưng trâu chẳng mấy chốc tôi đã trở thành chú bé Mục đồng thực thụ. Chuyên về trẻ Mục đồng thời đó nhiều vô kể, chuyện trên đời, dưới đất được thế hệ này truyền sang thế hệ khác.

 Song đã trên 54 năm có lẽ mà không sao quyên được những huyền thoại về nơi sinh ra và lớn lên.

 Chuyện kể rằng: Năm nào đó, lâu và lâu lắm rồi, phía bắc bị nạn dịch khũng khiếp, một số người khỏe mạnh chạy về phía nam tìm nơi cư trú, có người dừng chân lại tại vùng đất có hình con Rùa đang vuơn mình về phía Tây Nam.

 Vùng đất hình con Rùa thời đó có một con chim Thiên Nga bay từ ngoài biển vào lượn 3 vòng thấy đất lành liền sa xuống nghĩ, tên làng Cắng Nga có từ đó.

  Tương truyền :

Đáo đến cảnh cỏi này

Chim dừng chân nghĩ cách

Cá dừng bầy nghĩ cánh

Đất dương cơ khéo dịnh

Chốn sơn thuỷ hữu tình

  Thời đó dân cư thưa thớt, sống lạc hậu… Qua hàng trăm năm, nhiều người thấy vùng đất Cắng Nga là nơi có nhiều tài nguyên trời phú đến định cư.

Thượng eo động, hạ quán kiệt

(Tương truyền về địa giới làng Thượng Nga)

Đó là :

  •  Thế đất làm nơi cư ngụ cao ráo, phì nhiều, xung quanh ruộng đồng bao bọc, thẳng cánh cò bay, không bao giờ bị lụt lội.
  • nguồn nước trong, tinh khiết, mùa hè mát lạnh, mùa đông ấm áp. Nước giếng được lọc qua các tầng đá ong dùng nấu rượu có vị ngọt, cay nồng, hương thơm đặc trưng không ở đâu có, nước nấu chè xanh vị chát, đậm đà, thơm, mát bỗ.

Rượu cất kỳ ngon, men ủ khéo

Say người thiên hạ, lại say nhau

  • Người làng Thường Nga con trai cao, lớn, khoả mạnh, sánh vai với xã hội, con gái dung nhan ngôn hạnh, đẹp nỗi tiếng.

Hằng nga cửu thế cửu cung phi

  •  Theo nhiều người kể lại: Giếng Chùa, giếng Đá, giếng Rú, giếng Hội và một số giếng khác là dấu của chân, đuôi, mỏm của Rùa vàng mách bảo sự trường tồn của sự sống nơi này. 
  •     Đặc biệt các giếng kể cả giếng Bàng tọạ lạc ở ngoài đồng đều được bao quanh bởi các tầng đá ong, lòng giếng có nguồn nước mạch chảy tuôn trào không bao giờ cạn.
  •   Phía Tây nam cách làng Thường Nga khoảng 800 m là vùng bán sơn địa bao la được chạy dài vào rừng xanh bạt ngàn. Làng Thường Nga ngoài đát trồng lúa còn có đất vùng trung du trồng khoai, sắn, đậu, lạc, vừng, ngô và bạt ngàn đồi cỏ xanh rờn thuận lời cho chăn nuôi (nhà nào củng có khoảng 5- 10 con trâu bò).
  •    Rừng xanh bạt ngàn, dân làng thoả sức khai thác các loại gỗ quý về làm nhà, cây thuốc quý, săn bắt lợn rừng, voi, hổ, báo, nai, hoẳng, trút và nhiều động thực vật hoang dã khác. 
  • Thiên nhiên ưu đãi quá nhiều, song cũng lắm khó khăn. 
  •  Làng Thượng Nga xa đường giao thông, sống lạc hậu, tự cung, tự cấp, ốm đau, dịch bệnh, hán hạn, thú giữ trong rừng thường xuyên về làng quậy phá hoa màu và đê doạ con người.

Thời đó chỉ biết nhờ trời, nhờ đất và các Thần linh cứu thế. Để trừ hậu họạ, dân làng góp công của xây Đình, Đền, Chùa, Miếu để tưởng nhớ những vị cứu thế. Đền chùa được toạ lạc ở những nơi linh thiêng, hàng năm vào những ngày linh thiêng dân làng mổ lợn, trâu, bò và sắm lễ vật thờ, cúng cầu khẩn trời đất, các thần linh phù hộ độ trì mưa thuận gió hào, tai qua, nạn khỏi, thú dữ không về làng quậy phá và là nơi để gửi gắm tâm linh của người đang sống với người đã khuất, âm dương hoà quyện. 

  Đó là :

·        Đình Thượng Nga, Đình tọạ lạc khu vực gần sân Cụp, đình làng được làm bằng gỗ Lim, xung quanh xây bằng đá ong, mái lợp ngói ta, trong đình có không gian rộng, thoáng mát, nơi trang trọng được xây cao theo từng cấp để thờ các vị thánh thần

·        Đền Cả toạ lạc trên khuôn viên bằng phẳng, đông giáp làng Thượng Nga, tây giáp làng Thượng Lưu, xung quanh đồng ruộng, trước sau đền có hồ nước và nhiều cây cổ thụ. Đền rộng, làm bằng gỗ lim, cột to, xung quanh xây đá ong, trong đền có nhiều (ông bụt), cỗng đền có tượng lính cầm đao đứng gác rất uy nghiêm, đền linh thiêng. Đền Cả có lưu truyền : Ngất niên thiên trị, thờ thần Mỹ nữ (theo Đường Văn Cương nghe ông ngoại Nguyễn Thái An kể lại)

·        Đền Cây Trôi tọạ lạc trên khu đất bằng phẳng, xung quanh ruộng lúa, phía đông đền giáp Làng Thường Nga. Ngà Thánh không to lớn nhưng xây bằng đá ong , khung nhà bằng gỗ lim chắc chắn, tương truyền rằng đền thiêng, ngày rằm, mồng 1 dân làng sắm lễ, thăm hương cầu khấn mọi sự yên lành…

·        Chùa Nương Mong toạ lạc ở địa thế bằng phẳng nằm phía dưới chân Động Thiên Bồng, Chùa Nương Mong năm 1064 vân còn 2 cột cổng chùa cao to lững lững giữa trời và cột tường của nhà chùa nhỏ nằm vô hồn rải rác dưới chân núi động Trời Bồng ( nhà sư, Pho tượng Quan âm Bồ Tát… không rõ )

·        Đền Động Đá toạ lạc trên khu đất bằng phẳng ở đỉnh động đá , xung quanh đền được bao bọc những lùm cây xen lẫn những phiến đá mọc màu trắng (Đá bạc) , vào mùa hoa nở, ong bướm, chim nuông về quây quần ca hát rộn rằng, hương của hoa trập trội, hoa dại, hoa mua, hoa sim toả hương thơm ngào ngạt

·        Đền Phía tây giáp động Thiên Bồng, đông giáp động Tâm Ti và động Bải Cháy. Đền làm bằng gỗ lim, xung quanh xây bằng đá ong, mái lợp ngói ta vững chải, trong đền có nhiều ông Bụt được sắp xếp theo thứ tự bởi các bậc thứ từ cao đến thứ từ cao đến thấp, trước cổng đền có tượng lính bằng đá cầm đao đứng gác uy nghiêm.Toàn cảnh đền hùng vĩ, linh thiêng, từ xa phóng tầm mắt về phía đền chỉ thấy một vùng cây tươi tốt, sầm uất, thần bí, linh thiêng, Thần tượng của dân làng thời đó ( năm 1951 về trước ) là cây thông ngứơc nhìn, lắng nghe tiếng gió thổi, tiếng thông reo, tiếng chim hót và tiếng sao diều vi vu đây đó, tâm hồn nhẹ nhõm, rũ bỏ bụi trần lâng lâng về cỏi hư vô.

·        Chùa Trộ Nác toạ lạc ở khu đất có nhiều cây cối, thời đó gọi là lòi, cạnh Chùa có cây lộc vừng tuổi thọ trên 400 năm, phía đông giáp vùng đất làng Thượng Hà, phía tay giáp vùng đất làng Thượng Nga ( các chi tiết khác không rõ )

·        Đền Cữa Động toạ lạc trên khu bằng phẳng của eo núi, phía nam giáp đồng Nác Táy và rừng xanh đại ngàn, bắc giáp dãy núi trùng điệp chạy dài về phía làng Thường Nga, Đền Cửa Động kỳ vĩ, huyền bí đền không lớn song xây kiên cố, xung quanh cây cối sầm uất, đại ngàn đu đưa như chào đón người hành hương lên đền, đền linh thiêng, là nơi đưa đến sự bình an cho dân làng mỗi khi cào đồng Nác Táy cấy cày gặt hái, vào rừng lấy gỗ làm nhà, hái củi, đốt than,đào củ mài, hái lá cây làm thuốc, tìm tổ ong lấy mật và bắt ong về nuôi, săn bắt thú rừng… Tương truyển rằng : Nếu ai đi qua đền quên vào thắp hương khấn thường gặp sự không lành.

Đường Mạnh Tuất

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Đang truy cậpĐang truy cập : 50


Hôm nayHôm nay : 1066

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 9577

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 14839545


Từ :Đường Văn Quỳnh
Đến :Người yêu thơ
(Mail :yeutho@ngaloc.org)
Gửi lúc :16.10.2014 10:37

Câu lạc bộ thơ xã Thường nga thông báo :
CLB Thơ xã nhà chuẩn bị ra tập san :
'' Mừng Đảng-Mừng xuân - Mừng quê hương đổi mới'' Đang cần nhiều bài viết về quê hương của con em xa quê .Những người mà Thường nga một thời tràn đầy ký ức hãy đóng góp suy nghĩ của mình cho tập san thêm phần phong phú.Ban biên tập nhận tất cả các thể loại ,thơ ,ca,hò,vè,văn xuôi,hồi ký ,chuyện kể về kỷ niệm về Thiên nhiên - con người Thường Nga. Nếu con,em có nhiệt tình - Bài viết xin gửi về ông Quỳnh trước tháng 12 năm Giáp ngọ

Ban biên tập xin cảm ơn


Bạn thấy Trang web này thế nào ?

Tuyệt vời

Tốt

Củng được

Bình thường

Rất tệ

Hotline : 0898616555